4. artikulua
1. Ondasun higiezinen zergaren arabera landakoak diren lursailen balio-hazkundea ez dago zerga honi lotuta. Aitzitik, ondasun higiezinen zergaren arabera hirikoak diren lursailen balio-hazkundean, gertaera hori zergagarria izango da, lursailei dagokien katastroan edo erroldan hirikotzat jo zein ez. Zerga honen ondorioetarako, ezaugarri bereziko higiezin gisa sailkatutako lurzoruek duten balio-gehikuntza zerga honen mende egongo da, Ondasun Higiezinen gaineko Zergaren ondorioetarako.
2. Honakoak zergatik salbuetsita egongo dira: ezkontideek ezkontza-sozietatean txertatuko ondasunak eta eskubideak, ezkontideen aldeko esleipenak (ordaintzerakoan egiaztatuak) eta ezkontideei egindako eskualdaketak (ondasun komunen ordainketan).
3. Zerga honetatik kanpo daude ezkontideen artean eskualdatzen diren ondasun higiezinak edo seme-alaben alde eskualdatzen direnak, eskualdaketak epaiak betetzean gertatzen direnean (ezkontza-deuseztasunetan, banaketetan edo dibortzioetan), ezkontideen ekonomia-erregimena zeinahi dela ere.
4. Aurreko paragrafoetako tratamendu bera izango dute izatezko bikoteek egiten dituzten ekarpenek, esleipenek eta eskualdaketek, beti ere, izatezko bikoteak arautzen dituen, maiatzaren 7ko, 2/2003 Legearen arabera eratuta badaude.
5. Ez dira zergapean egongo eskualdatze- eta eskuratze-datetan lursail horien balioen arteko aldeagatik balio-gehikuntzarik ez dagoela egiaztatzen den lursailen eskualdatzeak.
Horretarako, balio-gehikuntzarik ez dagoela egiaztatzeko interesa duen pertsonak edo entitateak eskualdatzea deklaratu beharko du, bai eta eskualdatzea eta eskuraketa dokumentatzen duten tituluak aurkeztu ere. Ondorio horietarako, pertsona edo entitate interesdunak dira foru-arau honen 3. artikuluan zehazten direnak.
Balio-gehikuntzarik ez dagoela egiaztatzeko, lursailaren eskualdatze- edo eskuraketa-baliotzat hartuko da, kasu bakoitzean, balio hauetatik handiena. Ondorio horietarako, ezin dira eragiketa horiek kargatzen dituzten gastu edo tributuak zenbatu, eta denbora igarotzeagatik ezin da eguneratzerik egin.
a) Eragiketa dokumentatzen duen tituluan jasota dagoena.
b) Hala dagokionean, zerga-administrazioak egiaztatu duena.
Lurzorua eta eraikuntza dituen higiezin baten eskualdatzea denean, lurzoruaren baliotzat hartuko da, ondorio horietarako, zergaren sortzapen-datan lursailaren katastro-balioak duen proportzioa katastro-balio osoarekiko aplikatuta ateratzen dena. Eta, lurzoruaren katastro-balioa eta eraikuntza banakatu gabe badaude, lurzoruaren baliotzat hartu ahal izango da katastro-balioaren gaineko % 40, eta proportzio hori eskualdatze-balioari (eta, hala badagokio, eskuratze-balioari) aplikatuko zaio. Paragrafo honetan ezarritakoa gorabehera, aurreikusitakoaz bestelako proportzio bat aplikatu ahal izango da, pertsona edo entitate interesdunak hala egiaztatzen duenean.
Eskuratzea edo eskualdatzea kostu gabekoa denean, aurreko paragrafoetako arauak aplikatuko dira, eta, hala badagokio, lehen aipatu diren alderatu beharreko bi baloreetatik lehenengotzat hartuko da Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergan aitortutakoa.
- Sozietateen gaineko zergari buruzko 11/2013 Foru Arauaren VI. tituluko VII. kapituluan araututako araubide berezia aplikatu behar zaien eragiketetatik eratorritako hiri-lurren eskualdaketen kasuak, aipatutako foru arauaren 111. artikuluan aurreikusitakoaren babesean ematen diren lursailei dagozkienak izan ezik, horiek jarduera-adar batean integratuta ez daudenean.
5. artikulua
1. Zergatik salbuetsita daude, egintza hauen ondorioz gertatutako balio-hazkundeak:
a) Sortasun-eskubideak sortzeagatik edo eskualdatzeagatik.
b) Multzo historiko-artistikoaren barnean dauden ondasunak eskualdatu direlako, edota ondasunak banan-banan kultura-interesekotzat jo direlako (ekainaren 25eko 16/1985 Legean –Espainiako Ondare Historikoari buruzkoan– ezarritakoaren arabera edo maiatzaren 9ko 6/2019 Legean –Euskal Kultur Ondareari buruzkoan– ezarritakoaren arabera), ondasun higiezin horien jabeek edo eskubide errealen titularrek higiezinak mantentzeko, hobetzeko, edo birgaitzeko obrak eurek ordaindu dituztela egiaztatzen dutenean, beti ere, multzo historiko-artistikoaren araudiak zehazten dituen babes neurriengatik horretara derrigortuta daudenean eta balioaren igoera gertatu den aldian egin bada.
Horretarako, jabeek egiaztatu behar dute aipatutako higiezinetan beraien kontura egin eta ordaindu dituztela mantentze, hobetze eta birgaitze obrak, higiezinaren balio katastrala kontsumo-prezioen indizearen arabera eguneratutako obren zenbatekoa baino txikiagoa bada, Eraikuntzen eta obren zergarako.
Atal honetan aurreikusitako xedeetarako, salbuesteko eskabidea egiteko ondorengo agiriak aintzat hartu behar dira:
a) Zergaren helburu diren eskualdatutako ondasunak multzo historiko-artistikoaren barnean daudela edo bakarka interes kulturaleko eraikintzat jo direna egiaztatzen duten agiriak.
b) Obren edo egikaritzapen-aginduaren hirigintza-lizentzia.
c) Izapideak bete dituen obra-lizentziagatik tasen ordainketa-gutuna.
d) Obra-bukaerako ziurtagiria.
2. Salbuetsita egongo dira, orobat, balio-hazkundearen gaineko zerga pertsona edo erakunde hauek ordaindu behar dutenean:
a) Estatua, Euskal Autonomia Erkidegoa, Bizkaiko Lurralde Historikoa eta Tokiko Erakundeak baita Autonomia Erkidegoan eta tokiko erakundeetan antzeko izaera duten zuzenbide publikoko erakundeak ere.
b) Udalerria eta bertako gainerako toki-erakundeak edota udalerria barne hartzen duten erakundeak baita horien zuzenbide publikoko erakundeak –organismo autonomoen antzeko izaerakoak.
c) Erakunde ongileak eta hezkuntza-erakunde ongileak.
d) Gizarte Segurantzako kudeaketa-erakundeak baita indarrean dagoen legediaren arabera eratutako mutualitateen eta montepioen kudeaketa-erakundeak.
e) Nazioarteko itunetan edo hitzarmenetan salbuetsi diren pertsonak eta erakundeak.
f) Itzuli beharreko administrazioko emakiden titularrak.
g) Gurutze Gorriak eta antzeko beste erakundeak (erregelamenduz zehaztutakoak).
h) Irabazi asmorik gabeko erakundeak. Zerga hori ordaintzeko legezko betebeharra irabazi asmorik gabeko entitate bati badagokio, Irabazi asmorik gabeko entitateen zerga araubideari eta mezenasgoaren aldeko zerga pizgarriei buruzko martxoaren 20ko 4/2019 Foru Arauaren 4. artikuluan definitutako irabazi asmorik gabeko entitateen Foru Arauaren 18. artikuluko 3. eta 4. idatz-zatietan xedatutakoaren arabera.
Lurrak eskualdatuz gero edo haien gaineko jabaria mugatzen duten gozamen eskubide errealak eratuz gero, kostu bidez irabazi asmorik gabeko erakunde batek egin baditu, zerga horretan salbuespena egin ahal izateko, lur horiek Ondasun Higiezinen gaineko Zergan salbuespena aplikatzeko ezarritako baldintzak bete beharko dituzte. Salbuespena aplikatzeko, irabazi asmorik gabeko entitateek martxoaren 20ko 4/2019 Foru Arauaren 16.2 artikuluan aipatzen den araubidea aplikatzeari buruzko ebazpena jakinarazi beharko diote dagokion zerga-administrazioari, eta II. tituluan arautzen den zerga-araubide bereziari buruzko baldintzak eta kasuak bete beharko dituzte.
3. Era berean, zerga honetatik salbuetsita egongo dira pertsona fisikoek hipoteka-zordunaren edo haren bermatzailearen ohiko etxebizitza ordainean ematean egindako eskualdaketak, haren gaineko hipotekarekin bermatutako zorrak kitatzeko, kreditu-entitateekin edo, modu profesionalean, hipoteka-maileguak edo -kredituak ematen dituen edozein erakunderekin egindako zorrak izan ezik.
Era berean, salbuetsita egongo dira aurreko baldintzak betetzen dituzten etxebizitzaren eskualdaketak, baldin eta hipoteka-betearazpen judizial edo notarialetan egiten badira.
Salbuespenerako eskubidea izateko, beharrezkoa da zordunak edo bermatzaile eskualdatzaileak edo bere familia unitateko beste edozein kidek, etxebizitza besterentzea saihestu ahal izateko unean, hipoteka-zor osoa ordaindu ahal izateko besteko ondasun edo eskubide ez izatea.
Baldintza hori betetzen dela ulertuko da. Hala ere, gero kontrakoa egiaztatzen bada, dagokion zerga-likidazioa igorriko da. Atal honetan aurreikusitako ondorioetarako, ohiko etxebizitzatzat hartuko da Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 5eko 13/2013 Foru Arauaren 87. artikuluko 8. paragrafoan halakotzat definitutakoa.
4. 10 euroko kuota baino gutxiagoko likidazioak.